شوکِ هرمز و چالشِ دلار؛ مأموریت سختِ "علی زیدی" برای نجات اقتصاد عراق

گزارش 03:43 PM - 2026-05-20

مقابله با چالش‌های مالی، نخستین و سخت‌ترین آزمون پیش روی کابینه جدید دولت عراق است؛ آن هم در شرایطی که کشور به طور کامل به درآمدهای نفتی وابسته است. بسته شدن تنگه هرمز که شاهرگ صادرات نفت عراق به شمار می‌رود، کشور را دچار یک شوک بزرگ کرده است. از سوی دیگر، حل‌وفصل مسائل امنیتی، سیاسی و حاکمیتی، دولت عراق را با آزمونی دشوار روبرو می‌سازد.

چالش‌های پیش روی دولت جدید

هریم کمال آقا، رئیس فراکسیون اتحادیه میهنی کردستان در مجلس نمایندگان عراق اعلام کرد:
«دولت جدید عراق با مجموعه‌ای از چالش‌های بزرگ روبرو خواهد شد که دلیل آن به انباشت مشکلات و موانع به‌جامانده از دولت‌های پیشین و همچنین شرایط جاری در منطقه بازمی‌گردد».

وی افزود: عراق تاکنون نتوانسته است خود را از تعدادی از پرونده‌های مهم رها کند؛ از جمله مساله امنیتی، چرا که مشکل وجود برخی گروه‌های مسلح پابرجاست؛ موضوعی که منجر به سلب اعتماد جامعه بین‌المللی و کشورهای ائتلاف و حتی در سطح داخلی از عراق شده است. این امر تأثیر بسزایی بر روند اقتصادی و سرمایه‌گذاری داشته و کشورهای بزرگ به دلیل این مشکل نتوانسته‌اند آن‌طور که باید در عراق سرمایه‌گذاری و فعالیت بازرگانی داشته باشند.

وی همچنین اشاره کرد که از نظر حاکمیتی، به طور مداوم عملیات‌هایی از سوی برخی کشورها در عراق انجام می‌شود و بارها حریم هوایی و خاک عراق نقض شده و مصون نیست. نکته دیگر، مشکلات اقتصادی است که دولت جدید عراق با آن‌ها دست‌وپنجه نرم خواهد کرد، به‌ویژه در موضوع حقوق کارمندان؛ زیرا بخش عمده‌ای از درآمدها که از بخش نفت حاصل می‌شود، صرف پرداخت حقوق کارمندان می‌گردد. از این رو، دولت جدید عراق برای حل بخشی از این مشکلات باید مسائل داخلی را ساماندهی کند.

وی معتقد است برنامه‌ای که دولت جدید منتشر کرده، در صورت اجرای دقیق، می‌تواند عراق را قادر سازد تا در دوره این دولت جدید، بخش بزرگی از مشکلات اقتصادی، سیاسی و امنیتی خود را حل کند.

هریم کمال آقا: هیچ مشکلی برای حقوق کارمندان اقلیم ایجاد نخواهد شد
درباره حقوق کارمندان اقلیم کردستان نیز هریم کمال آقا خاطرنشان کرد: توافق موجود میان دولت عراق و اقلیم کردستان، توافق بسیار خوبی است. به دلیل صادرات نفت اقلیم از طریق عراق، درآمدها افزایش یافته است و هیچ مشکلی برای حقوق کارمندان اقلیم ایجاد نخواهد شد؛ حتی اگر در آینده مشکلی هم پیش بیاید، کل عراق را تحت تأثیر قرار خواهد داد، نه فقط اقلیم کردستان را.

آیا عراق دچار بحران بزرگ می‌شود؟

از سوی دیگر، شیروان میرزا، عضو پیشین مجلس نمایندگان اظهار داشت:
«بحران تنگه هرمز هنوز حل نشده و این امر موجب کاهش ۹۰ درصدی صادرات نفت عراق شده است؛ چرا که عراق در ماه آوریل نزدیک به ۹ میلیون بشکه نفت صادر کرده است، در حالی که در ماه‌های پیش از آن این رقم بیش از ۹۰ میلیون بشکه بود. بنابراین، این وضعیت چالش بزرگی را برای امور مالی عراق ایجاد می‌کند».

وی افزود به دلیل شرایط جنگی، درآمدهای غیرنفتی نیز کاهش یافته است. از این رو به طور کلی احتمال دارد عراق در زمینه درآمدها – چه درآمدهای نفتی و چه غیرنفتی – دچار مشکلی بزرگ شود، چرا که تا کنون هیچ گذرگاه جایگزین مناسبی برای صادرات نفت که بتواند جایگزین تنگه هرمز شود، یافت نشده است.

ذخایر ارزی عراق

شیروان میرزا در ادامه گفت: لازم است دولت عراق با آمریکا به توافق مناسبی دست یابد تا پول‌های نفتی را که در آن کشور باقی مانده و متعلق به فروش نفت ماه‌های گذشته است و هنوز بازنگشته، به عراق بازگرداند. همچنین عراق باید بداند در چه زمانی دست به دامن ذخایر ارزی خود شود، چگونه با مشکل حقوق‌ها مقابله کند و اعتبارات  پروژه‌های خدماتی را از چه راهی تأمین نماید؟

موضوع دیگر، مساله دلار است؛ اینکه آیا دولت جدید به راهکاری می‌اندیشد تا دست‌کم نرخ دلار در بازار و بانک مرکزی به یکدیگر نزدیک شود؟ این‌ها همگی چالش‌های پیش روی دولتِ علی زیدی هستند. اما از آنجا که زیدی پیش از این بانکدار بوده و یک شخصیت بازرگانی است، پیش‌بینی می‌کنم در مقایسه با دولت پیشین، تفاهم‌های بهتری با آمریکا داشته باشد؛ هرچند اگر جنگ ادامه یابد، نمی‌تواند به آسانی بر این چالش‌ها فائق آید.

شیروان میرزا معتقد است در صورت پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، احتمال دارد دولت جدید عراق برنامه‌های بهتری برای تسلط بر چالش‌ها و عبور از بحران‌های فعلی اقتصاد عراق داشته باشد.

PUKMEDIA / کوردستانی نوێ