بحران سالمندی در اقلیم کردستان؛ پیامد سیاست‌های نادرست حکمرانی

کردستان 05:17 PM - 2026-05-10

به دلیل سیاست‌های نادرست مدیریتی در اقلیم کردستان، جامعه‌ای پیر و ازکارافتاده در انتظار آینده این منطقه است. یکی از نمایندگان پارلمان کردستان در این باره می‌گوید: «در ۱۰ سال گذشته، مدیریت ناسالم تأثیر عمیقی بر معیشت خانواده‌ها داشته و این عامل اصلی کوچک شدن ابعاد خانواده است که در نهایت جامعه را به سمت سالمندی سوق می‌دهد».

میانگین خانواده در کردستان: ۴ تا ۵ نفر

طبق آخرین آمارهای سرشماری سال ۲۰۲۴، میانگین تعداد اعضای خانواده در کردستان ۴.۶ نفر است (یعنی بین ۴ تا ۵ نفر). از این جمعیت، ۳۱.۹٪ زیر ۱۵ سال هستند و در سن کار قرار ندارند. در مقابل، ۶۸.۱٪ در سن کار هستند؛ اما این آمار در آینده معکوس خواهد شد و تنها حدود ۳۱.۹٪ جمعیت جوان و توانمند باقی می‌مانند.

مقایسه با عراق؛ کردستان در مسیر پیری

 تفاوت تعداد اعضای خانواده در اقلیم کردستان و سایر نقاط عراق بسیار فاحش است. در عراق، میانگین خانواده در شهرها ۵.۷ و در روستاها ۶.۵ نفر است و در استانی مانند صلاح‌الدین به ۶.۷ نفر نیز می‌رسد. این در حالی است که در اربیل این عدد ۵.۰ و در سلیمانی تنها ۴.۳ است. این بدان معناست که خانواده‌های اقلیم (علاوه بر والدین) تنها ۲ تا ۳ فرزند دارند. این روند در آینده‌ای نزدیک، کردستان را در مقایسه با عراق از منطقه‌ای جوان به منطقه‌ای پیر و ازکارافتاده تبدیل خواهد کرد.

سوءمدیریت؛ عامل اصلی بحران

«هلمت هوشیار»، عضو پارلمان کردستان از فراکسیون اتحادیه میهنی، به رسانه PUKMEDIA گفت: «سیاست‌های غلط سال‌های اخیر ضربه سختی به درآمد سرانه زده و باعث کوچک شدن سفره خانواده‌ها شده است. به همین دلیل ما در شعارهای انتخاباتی خود بر "اصلاح مسیر حکمرانی" تأکید کردیم و اکنون بر تغییر این روند برای خدمت به مردم اصرار داریم».

ترس از آینده و موانع اقتصادی

 این نماینده پارلمان معتقد است وضعیت نامناسب اقتصادی موجب ترس از آینده شده است. در چنین شرایطی، جوانان یا دیر ازدواج می‌کنند یا با مشکل طلاق مواجه می‌شوند؛ خانواده‌های موجود نیز به دلیل ضعف بنیه مالی، تمایلی به فرزندآوری ندارند. اقتصاد، نقطه کلیدی کاهش جمعیت است.

دوران طلایی رفاه و امنیت شغلی

 هلمت هوشیار با اشاره به دوره ریاست اتحادیه میهنی بر شورای وزیران (سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱) افزود: «در آن دوران خانواده‌ها به دلیل ثبات اقتصادی و وجود تسهیلاتی چون وام ازدواج و مسکن، تمایل بیشتری به فرزندآوری داشتند. در آن زمان حقوق‌ها به‌موقع پرداخت می‌شد و فارغ‌التحصیلان استخدام می‌شدند که همین موضوع باعث اطمینان خاطر برای تشکیل خانواده بود. اما اکنون دولت هیچ تسهیلاتی برای ساختن آینده جوانان ارائه نمی‌دهد».

راهکار: حمایت فوری از معیشت خانواده

 برای حل این بحران، این عضو پارلمان پیشنهاد داد که هرچه سریع‌تر دولت تشکیل شده و بر بهبود معیشت و حمایت مستقیم از خانواده‌ها تمرکز کند. وی تأکید کرد که خانواده‌ها باید نسبت به آینده خود مطمئن شوند، نه اینکه مانند وضعیت فعلی، دولت حتی حق اولاد ناچیز (۱۰ هزار دیناری) را هم قطع کند.

نتیجه‌گیری

 کاهش جمعیت جوان علاوه بر آسیب‌های اجتماعی، از نظر سیاسی نیز خطرناک است. افزایش نرخ رشد جمعیت در سایر مناطق عراق و مناطق مورد مناقشه، نسبت جمعیتی کردها را کاهش داده و آینده آن‌ها را با تهدید مواجه می‌کند. لذا اصلاح سیاست‌های حکمرانی و ترجیح ندادن منافع حزبی بر معیشت مردم، ضرورتی حیاتی است.

PUKMEDIA