Ezidi Kültürünün Koruyucu Kalesi: Laleş Kültür Merkezi

Kürdistan 02:40 PM - 2026-05-21

Laleş Kültür Merkezi’nin kuruluşunun başlangıcı.

Ezidi kültürü, kimliği ve mirasının korunmasında tarihi bir rol üstlenen Laleş Kültür Merkezi,PUK (Kürdistan Yurtseverler Birliği) Genel Sekreteri ve eski Irak Cumhurbaşkanı Mam Celal (Celal Talabani)’ın doğrudan maddi ve manevi desteğiyle 12 Mayıs 1993’te kuruldu.

Merkez, Şengal ve Behdinan bölgelerindeki Ezidilerin kültürel ve entelektüel gelişiminde dönüm noktası oldu.

Merkezin kurucu üyelerinden ve eski Şengal Örgütlenme Merkezi Sorumlusu Cemil Hıdır Abdal, Mam Celal’in kuruluş masraflarını ve Ezidi toplumunu geliştirmeye yönelik projelerin bütçesini tamamen üstlendiğini belirtti.

Merkezin ilk dönemlerde karar mekanizmalarında tamamen bağımsız ve tarafsız olduğunu vurgulayan Abdal, günümüzde ise merkezin tarafsızlığını yitirdiğini ve tüm Ezidi toplumunu temsil etmekten uzaklaştığını iddia etti.

Şeyhan Ezidi İşleri Ofisi Müdürü ve Gazeteci Aziz Şemo ise 1991 Raperîn (Kürt Ayaklanması) sonrası Ezidi bayramlarının, kutsal törenlerinin ve ulusal kimliğinin dergi, gazete ve seminerler aracılığıyla korunması için yeni bir dönemin başladığını ifade etti.

Şemo, 1993 yılında bir grup Ezidi aydının Erbil'de Mam Celal’i ziyaret ettiğini ve bu görüşmenin ardından Laleş Kültür Merkezi'nin temellerinin atıldığını aktardı.

Kurucu Kadro ve Tarihi Rolü

Laleş Kültür Merkezi'nin ilk kurucu heyeti; Hıdır Pir Süleyman (Başkan), Avukat Casım Şero, Cemil Hıdır Abdal, Cevher Nemir, Albay Hüseyin Pirmeran, Zido Atu Baedri, Avukat Adil Nasır, Avukat İdo Baba Şeyh, Öğretmen Subhi Hıdır ve Hakim Nemir Kçu’dan oluştu.

İlerleyen süreçte bu kadroya Şeyh Şamo, Şeyh Alo Kaidi, Mahmud İdo, Mühendis İzzeddin Selim ve Süleyman Qeval Hasan gibi isimler de dahil oldu.

Kurucu Başkan Hıdır Pir Süleyman’ın Behdinan bölgesinde tanınan bir yazar olduğunu ve Mam Celal'in güvenini kazanarak 1991 yılında Ezidilerin durumunu görüşmek üzere Bağdat heyetine dahil edildiğini belirten kurucu üye Casım Şero da Mam Celal’in kendilerine, "Sizler birer aydınsınız; bu merkez aracılığıyla Ezidi dilini, kültürünü ve tarihini korumanız için en büyük destekçiniz ben olacağım" dediğini aktardı.

Günümüzde çalışmalarına devam eden Laleş Kültür Merkezi’nin temel amaçlarının başında; Ezidi dini ve kültürel mirasının belgelenmesi, sözlü edebiyat ürünleri olan orijinal "Qewl" (dini ayetler) ve "Beyt"lerin (ilahiler) kayıt altına alınarak gelecek nesillere aktarılması yer alıyor.


PUKMEDIA