Konferansa Kurdî û berpirsiyariya parastina encamên wê

Elî Şendîn

Baş tê zanîn ku niha a tevgera Kurd li Sûriyeyê di rewşeke parçebûn, dabeşbûn û neyekîtiyê de dijî, ji sînorên mentiqa siyasî û prensîbên rêxistinî yên damezrandî derbas bûye. Ev rewş gefê li wê dixwe ku rewatiya wê ji bo temsîlkirina doza ku damezrînerên wê nêzîkî şeş dehsal berê damezrandina xwe îlan kirin, bêpar bike. Berjewendiyên kesane û partîzanî tîşka destpêkê ku nekokî di nav refên wê de çêkir, vêxist. Niha em ne li virin ji bo pêşkêşkirin û çirovekirina wê, ku ji bo destwerdanên derveyî zemînek berhemdar peyda kir, ku ew jî bi rola xwe rabûn û agir gur kir û zêt xist ser. Ev yek jî asan bû wek ku berpirsê ewlehiya siyasî li herêma Cezîrê, Mihemed Talb Hîlal, di destpêka salên 1960-an de pêşbînî kiribû bi rastî hêsan û rasterast bû.

Bê guman, hêmanên niyeta baş di nav tevgera Kurd de li Sûriyeyê û derveyî welêt, neketin bin bandora vê bela ku di nav refên wê de belav bibû. Wan bi çavkaniyên xwe yên sînorkirî berdewam kirin ku bi wê re rû bi rû bimînin û sûcdarên wê eşkere bikin. Wan hewl da ku çarçoveyek ava bikin ku dê partî û rêxistinên cûrbecûr yek bikin. Di destpêka krîza Sûriyeyê de, van hewldanan hemû van partiyan, bê îstîsna di nav du çarçoveyên navdar de kişandin: Encûmena Neteweyî ya Kurd û Encûmena Rojavayê Kurdistanê. Ev her du sazî karîn bigihîjin rêkeftinekê ku di encamê de rêbertiyek hevbeş bi navê Encûmena Bilind a Kurd hate damezrandin.

Lêbelê, ew kesên ku ji vê rêkeftinê zerar dikirin zû seferber bûn û her hewldanek ji bo astengkirina wê kirin. Mixabin, ew bi ser ketin. Lê ji wê zêdetir jî wan ev her du çarçove veguherandin hembûzeke germ ji bo geşepêdana diyardeya parçebûnê, ku bandorek wêranker kiriye, tevgera ku jixwe parçe bûye bêtir parçe kiriye. Îro, navnîşa komên parçebûyî ji sed partiyan derbas dibe, ku piraniya wan li ser înternetê ne. Dibe ku peyama Nûnertiya Herêma Kurdistanê ji bo Encûmena Nîştimanî ya Kurd li Sûriyeyê, ku ji bo konferansa wê ya sêyemîn hatiye şandin, bi dîroka (13ê Hezîrana 2015an), vê rastiya tal bi zelalî û bi cesaret eşkere bike, ku têde rast hatiye gotin: Encûmen, ji ber nebûna lihevkirin û baweriya hevbeş di navbera partiyên xwe de û derketina holê ya zihniyeta fireksiyon û pêşbaziyê ji bo qezenckirina dengan û …., Encûmen veguharî zemînek jihevkirin û dabeşbûnê û stargehek ji bo parastin û rewakirina komên veqetiyayî.

Partiyên niyeta baş hewlên xwe yên bêwestan berdewam kirin da ku nekokiyên partîzanî yên ku rêzên tevgera Kurd li Sûriyeyê parçe dikin bi dawî bikin, da ku ew bikaribe têkoşîna xwe bigihîne asta guhertinên radîkal ên ku rûya pêşeroja Sûriyeyê xêz dikin, nemaze piştî hilweşîna rêjîma Beisê û hatina Heyet Tehrîr el-Şam ser desthilatdariyê. Ev hewldan careke din di pêşxistina konferansê de di 26ê Nîsana 2025an de bi ser ketin, ku nûnerên komên siyasî, çandî û civakî yên cûrbecûr, nûnerên partiyên sereke yên Kurd û nûnerek hevpeymaniya navneteweyî ya li dijî DAIŞê beşdar bûn. Konferans bi belgeyek siyasî ya hevbeş û avakirina şandeyek ku destûr hatibû dayîn ku bi hikûmeta demkî re diyalogê bike, encam da. Ji ber vê yekê, tevî kêmasî û şaştiyên di amadekariya wê de, konferansê gavek dîrokî li ser rêya yekîtiya Kurdan li Sûriyeyê nîşan da, û ji hêla Kurdan û hevalbendên wan ve li her derê hate pesinandin.

Û em li vir bi fikar li ser xaçerêyek karesatbar û metirsîdar radiwestin, sedema sereke ya wê xweperestiya partîzanî û zihniyeta wekheviyê û belavkirina pişkan bi rêya destwerdana encamên konferansa Kurdî û binpêkirina encamên wê ye, nemaze ji hêla hin partiyan ve ku bi zanebûn şandeya Kurdî cemidandin, belgeya wê ya siyasî ya hevbeş derbas kirin, û dest bi pêşbaziya takekesî kirin di ragihandina bi hikûmeta demkî ya veguhêz de bi hêviya postên îdarî, tevî girîngiya wan. Bi vî rengî, ew bi zanebûn an nezanî hatin kişandin nav xefka rêjîma heyî ya li Şamê, ku kêfxweşe ku wan partiyên Kurdî bi takekesî pêşwazî bike û li cem wê pir girînge ku pirsgirêka Kurdî ji hemî naveroka neteweyî vala bike û tenê wekî pirsgirêkek îdarî ya herêmî bi wê re mijûl bibe.

Ji ber parçebûn û dabeşbûna berdewam di navbera aliyên cuda yên tevgera Kurd li Sûriyeyê de, bi taybetî di çarçoveyên wê yên siyasî yên heyî de, îro ji her demê bêtir ji wan kesên ku bi pêşeroja gelê Kurd li Sûriyeyê re eleqedar in û pabendî çareseriyek destûrî ya pirsa neteweyî ne, tê xwestin ku bi hemî rêbazên aştiyane û sivîl zextê bikin da ku rê li ber ti alîyekî bigirin ku ji bo berjewendiya kesane danûstandinê bi hikûmeta navendî ya demkî re dike, an jî îdîa bike ku ew doza Kurd li Sûriyeyê li derveyî çarçoveya konferansa Nîsana 2025an temsîl dike. Ev konferans, ji bo cara yekem, bi avakirina şandeyeke hevbeş a Kurdî di avakirina bingeha tevgera yekgirtî ya Kurdî li Sûriyeyê de bi ser ket. Her wiha di çarçoveya belgeyeke siyasî ya hevbeş de ku taybetmendiyên têkoşîna gelê Kurd li Sûriyeyê, hem ji hêla neteweyî û hem jî ji hêla nîştimanî ve nîşan dide, helwesteke yekgirtî ya Kurdî destnîşan kir, têkoşînek ku heta ji mafê nivîsandina bi  zimanê dayikê li ser tabloyekê jî bêpar dimîne.


PUKMEDIA