Xebat û Têkoşîna Jinan di Nav Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê de

Bêrî Xerîb

Zêdetirî nîv sedsal û yek salî de, Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê (YNK) wekî yek ji hêzên siyasî yên herî girîng ên Kurdistanê, rêyek tijî xebat û têkoşînê derbas kiriye. Ev rê ne tenê bi xebat û hewldanên mêran, lê di heman demê de bi beşdariya çalak û qurbanîdana jinan jî tê zanîn.

Jinên di vê hizbê de ne tenê beşdar bûn, belkû di heman demê de hevseng, hevxebatbûn di avakirina dîroka ku îro û pêşeroja siyasî ya Kurdistanê pêk tîne .
Di destpêka damezrandina Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê (YNK) de, di wî demî de ku civaka Kurd bi bawerî û kevneşopiyên kevin ve sînordar bû, jinan bi îradeyek xurt û hestek neteweyî ya bilind tevlî têkoşîna siyasî û çekdarî bûn, di nav refên Pêşmerge, rêxistinên veşartî û çalakiyên siyasî de, jinan berdewam kirin ku armancên hizbî pêşve bibin û hebûna xwe li qada têkoşînê biparêzin.

Di qonaxên piştî serhildanê de, bi taybetî di salên 1990an û piştre de, rola jinan di nav YNKê de guherînek bingehîn bi xwe ve dît. Jinan di saziyên hikûmetê, parlemento, medyayê û rêxistinên civaka sivîl de rolek girîng girtin dest. Ev beşdarbûn ne tenê ji ber polîtîkayên fermî bû, lê di heman demê de berhema têkoşîna dirêj û daxwazên berdewam ên jinan ji bo maf û dengê wan bû.

Di heman demê de, YNKê hewl da ku bingehek çêtir ji bo beşdarbûna jinan ava bike, lê hîn jî gelek astengiyên civakî û siyasî li pêşiya vê rolê hene. Divê hewl berdewam bikin da ku wekhevî û derfetan ji bo jinan pêşve bibin.

Rola jinan di nava YNKê de roleke girîng û bihêz bûye û ev rol ne tenê di çarçoveya siyasetê de, belkû di heman demê de di têkoşîna civakî, çandî û neteweyî de jî berdewam kiriye.

Di destpêkê de, jinan wekî beşek xebatkar beşdarî kiriye, nemaze di dema şoreş û têkoşîna çekdarî de, ku jin wekî Pêşmerge û hevkarên sereke digel rawestiyan e. Eve nîşanek bû ku YNK baweriya xwe bi wekheviya di navbera mêr û jinan de hebûye.

Piştî serhildan û damezrandina Hikûmeta Herêma Kurdistanê, rola jinan berfirehtir bû. Jinan karîn cihê xwe di parlemento, hikûmet û saziyên fermî de cihê xwe bigirin.  Her weha di nav YNK de rêxistinên jinan jî hatin davakirin, wekî (Yekîtiya Jinên Kurdistanê), ku bandorek mezin li ser parastina mafên jinan û hişyarkirina wan hebûye.

Di warên civakî û çandî de, jinan roleke mezin di guhertina helwesta civakê ya li hember jinan de lîstine. Jinên di nav YNKê de ji bo kêmkirina cudahîyên zayendî û pêşxistina wekhevîyê xebitîne. Her wisa jî beşdarî di bernameyên perwerdehî, medyayê û çalakiyên civakî e kirine.

Di dawiyê de, em dikarin bibêjin ku jinên di nav Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê YNKê de ne tenê beşdarên asayî ne, lê di heman demê de şirîkên sereke ne di têkoşîn, siyaset û avakirina paşeroja civaka Kurdî de.

PUKMEDIA