Dadgehê dahata petrol herêmê xiste destê Bexdayê

PUKMEDIA

Neft û dahata Herêma Kurdistanê

Piştî ku 14 sal ji hinartina petrolê di bin kontrola PDKê de,Aborî ya Serbixwe ya Herêma Kurdistanê de bi ser neket, di bin fişara dadgehên navdewletî û navxweyî de petrol radestî Êraqê hat kirin, ku ev yek jî daxwaza xelkê ji bo jiyaneke baştir û şefafiya dahatê bû.Xerckirin û jinavbirina gendeliya ku xelkê berê jê sûd wernegirtiye.
Serokê Hikûmeta Herêma Kurdistanê BafIl Celal Talebanî piştî biryara dadgeha Parîsê ya rawestandina hinardekirina petrolê got: "Êdî dem hatiye ku ji bo pêşeroja gelê me û nehiştina pirsgirêk û qeyranên mezin, li Herêma Kurdistanê petrola Herêma Kurdistanêbi bi  rêya SOMO bê firotin.

Ji destê PDK  gelek êş Heremê kişand

Endamê Lêjneya Çavkaniyên Xwezayî ya Parlamentoya Kurdistanê Şêrko Azad Gelalî  ji malpera fermî ya Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê PUKMEDIA re gotiye: "Mixabin piştî 10 salan ji dosyeya petrolê ya di destê PDKê de bû, Herêma Kurdistanê tûşî krîzeke mezin a aborî kir  û geşepêdana aborî daket asta herî nizim û proje rawestiyan, mûçe hatin birîn, derengxistin û teserûfa mûçe çêbû."
Her wiha got: “Aboriya serbixwe û hinartina petrolê bûye diyardeyek gemar û lekeyek reş li ser hikûmeta Kurdistanê, lê me dît ku petrola Herêma Kurdistanê di destê komek çete, diz û mafya neftê de ye. ‘’

Radestkirina petrolê gel kêfxweş kir

Piştî deh salên serxwebûna aborî û firotina petrolê, petrol û dahata Herêma Kurdistanê di kabîneya nehê de radestî Bexdayê hat kirin û bi rêya SOMOyê tê firotin.
Her wiha got: “Gelê Kurd bi radestkirina petrolê bo Bexdayê kêfxweş e, ji ber ku her welatiyekî Bexdayê dizane çend lître petrol hatiye hinardekirin, çiqas hatiye firotin û dahata hikûmetê çend e.
Şêrko Azad Gelalî got: “Tişta ku me di firotina petrolê de dît, %50 ji bo kompanyayên hizbî û brokerên partiyek diyar bû, lewra petrola herêmê bûye xêr û bextewarî bo partiyek diyarkirî û bûye bextreş ji bo welatiyan.

PDKê neftê bi mezadê derxistibû

Cîgirê serokê fraksiyona YNKê dibêje: “Mazadeya petrolê ya PDKê encama birîna mûçeyan, çêbûna krîzên curbicur, birçîbûna xelkê û xistina herêmê ye.
Cîgirê Serokê Fraksiyona YNKê li Parlamentoya Kurdistanê Luqman Werdî ji PUKMEDIA re ragihand: “Tiştê ku qewimî, ne rêkeftinek bû, belku cîbicîkirina biryara dadgehê bû, ku YNK her dem  ji bo berjewendiyên gelê Kurd û ji bo nebûna şefafiyeta petrolê û talankirina çavkaniyên bin erdê yên herêmê fişarê li wan dikir ku  rêya rast jî hinartina petrolê bi rêya Bexdayê be."
“Berî ragihandina bi navê aboriya serbixwe, pişka Herêma Kurdistanê ji bûdceya Êraqê ji sedî 17 bû bêyî ku yek dilopek petrolê derxîne, lê piştî rêkeftina mecbûrî ku hemû dosyaya petrolê radestî SOMO hat kirin u niha para Herêma Kurdistanê ji bûdceya Êraqê tenê ji sedî 12,6 e. PDK hîn jî bi biryarê razî ye. Ev jî têkçûna aboriya serbixwe ye."

Peyman an teslîmbûn?

Tişta ku Hikûmeta Herêma Kurdistanê kir, ne rêkeftina ligel Bexdayê bû, lê di bin fişaran de petrolê radest kir.
Pisporê girêbestên neft û gazê Rêbwar Mihemed Emîn ji PUKMEDIA re ragihand: “Tişta ku Serokwezîr behsa wê dike ne rêkeftina ligel Bexdayê û radestkirina petrola Herêma Kurdistanê di bin zextê de ye.
“Di bin navê aboriya serbixwe de hinartina petrolê ziyaneke mezin gihandiye gelê Herêma Kurdistanê û bi saya petrolê hinek alî zengîn bûn û xelkê hejar jî hejartir bûn, ji bilî wê yekê jî haya kesî ji dahata petrolê ya rastîn tunebû, lê eger petrol bi rêya SOMO were firotin, helbet zelalbûna dahata petrolê ye.
Her wiha got: Karta petrolê ji Êraqê re hatiye dayîn û ji niha û pê de dê dahata parêzgehan bi awayekî hevseng di çarçoveya yasaya bûdceyê de bê şandin û beşek ji pirsgirêkan dê bên çareserkirin.
Di heyama 10 salên borî de, bi navê aborîyeke serbixwe, heta niha jî hikûmet ligel PDKê ye, ziyanên aborî Herêma Kurdistanê ketine bin û bi deynekî mezin ku tê texmînkirin 30 milyar dolar e. Ji ber wê jî di bin fişara Dadgeha Navdewletî ya Hakemaniyê ya Parîsê de, di 4-4-2023-an de Serokwezîr Mesrûr Barzanî serdana Bexdayê kir û biryara dadgeha Parîsê ya derbarê hinartina petrola Herêma Kurdistanê de cîbicî kir.
PUKMEDIA