YNK di bûdce û pêkanîna dadweriyê di nav parêzgehên de serkeft

Kurdistan 05:11 PM - 2023-06-12

YNK bendek dadperweriyê di dabeşkirina bûdceyê de li ser parêzgehên herêmê ava kir

YNK di şerê demokrasî û parlamentoyê de bi ser ket, ji bo rêgirtina li bikaranîna bûdce û darayî weke karteke zext, newekhevî û cezakirinê, ku berî niha ji aliyê hikûmeta Herêma Kurdistanê ve li ser hinek herêm û parêzgehan hat ceribandin, ew teşwîqek e ji bo cîbicîkirina dadweriyê û bi awayekî cuda hemû parêzgeh mafên xwe werdigirin û kes nikare herêmeke herêmêke din ceza bike.

Bi erênî bandorê li vejandina sektorên karûbar dike

Di vê derbarê de Serokê Encûmena Parêzgeha Silêmaniyê Azad Hema Emîn di daxuyaniyekê de bo malpera fermî ya Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (PUKMEDIA) ragihand: “Ew paragrafa ku Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê di proje yasaya bûdceya federalî de destnîşan kiriye, gaveke gelek erênî ye û em gelek sûdê jê werdigirin di Encûmena Parêzgeha Silêmaniyê de, ji ber ku dadperwerî di dabeşkirina bûdce, dana mûçe û pirojeyên veberhênanê di navbera parêzgehên herêmê de misoger dike.
Serokê Encûmena Parêzgeha Silêmaniyê herwiha got: “Ev 9 sal in em li parêzgeha Silêmaniyê ji ber nebûna bûdceyê û nedadperweriya dabeşkirina pereyan êş û azarê dikişînin, lewra ev biryar bandoreke erênî li ser vegerandina hemû sektorên xizmetguzariyê li Silêmaniyê ,parêzgehên Helebce û rêveberiyên Raperîn û Germiyanê dike ."

Helebce: Xala îtîrazê gaveke erênî ye ji bo pêkanîna edaletê

Bi hewlên Yekîtiya Nîştimanî li ser astên cuda, Helebce bûye parêzgeha 19ê li Êraqê û ev yek jî pêwîst dike ku Hikûmeta Herêmê di çarçoveya mafên herêmê de ji yasaya bûdceya federalî budceyekê ji bo wê terxan bike, parêzgeh bê çewsandin pareke dadmend digire û parêzgeh jî ji xala dadperweriyê ya parêzgehên herêmê sûd werdigire.
Qaymeqamê Helebce Azad Tewfîq di daxuyaniyekê de bo (PUKMEDIA) ragihand: “Teqdîdkirina vê xalê ji proje yasaya bûdceya federalî gaveke erênî ye ji bo pêkanîna dadweriyê di terxankirina dahatên parêzgehan ji pişka herêmê, bi taybetî di warê Helebce de  ji ber ku parêzgeheke nû ye ji bo vejandina herêmê pêwîstî bi bûdce heye.”
"Ne maqûl e ku di dabeşkirina dahatan di navbera parêzgehên Herêma Kurdistanê de siyaseteke cudaxwaziyê hebe, ji ber ku danîna sînoran ji bo sînordarkirina vê siyasetê em weke mijareke nû dibînin. Bi vî awayî pişka wê ji bûdceyê rasterast tê şandin ji aliyê hikûmeta federal ve” parêzgarê Helebce dibêje.

Helebce: Û xistina (benda protestoyê) pesindayînê ye

Helebce ku ji aliyê Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) ve bûye parêzgeha 19ê ya Eraqê, pêwîste mafên wê ji bûdceya Herêma Kurdistanê bê dayîn û cudahî neyê kirin û pişka herêmê nêzîkî 20 trîlyon dînar e.
Parêzgarê Helebce Azad Tofîq ji malpera fermî ya Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (PUKMEDIA) re ragihand : “Ev pêngav û danîna vê madeyê cihê pesindayînê ye, bi taybetî ku dadmendiya xerckirin û dabînkirina bûdceya parêzgehan dike.
“Nabe ku di navbera parêzgehên herêmê de siyaseta cudakarî û neheqiyê hebe, pêşîgirtina li vê yekê cihê pesindayînê ye, girîng e her dema ku neheqî tê kirin, budce rasterast ji parêzgehên xwepêşander re were dayîn. Parêzgarê Helebce got. 

Di dabeşkirina drav de gavek ber bi edaletê ve

Endamekî Encumena Parêzgeha Duhokê Delvîn Mihemed Selîmd di wê baweriyê de ye ku Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê pêngaveke rast avêtiye, ji ber ku ev made garantiya dabeşkirina dadmendî ya mûçeyên hemû navçeyên Herêma Kurdistanê ji bûdceya ku ji Bexdayê bo herêmê hatiye şandin,ev xala bûdceyê dê pirsgirêka cudahiyê di navbera parêzgehên herêmê de çareser dike û hemû parêzgeh dê sûdê jê werbigirin dema rastî neheqiyê bên ji aliyê hikûmetê ve."
Endamekî Encumena Parêzgeha Duhokê dibêje: "Em piştgiriya hewlên Yekîtiya Niştimanî dikin ji bo bidestxistina berjewendiyên hemwelatiyan li Bexdayê."

Ew ne parçekirina herêma Kurdistanê ye

Hin aliyên ku li dijî danîna xala dadweriyê di navbera parêzgehan de ne, îdia dikin ku ev bend dibe sedema parçebûna Herêma Kurdistanê û binpêkirina serweriya Herêma Kurdistanê weke pêkhateyekê û endamekî Encûmena Parêzgeha Hewlêrê jî piştrast dike ku ew bend nayê wateya lawazkirina Kurdistanê.
Endama Encumena Parêzgariya Hewlêrê Nafîz Navberdanî di daxuyaniyekê de derbarê vê dosyayê de ji YNKê re got: “Yên ku xal û madeyan li gorî ku dibînin şirove dikin, lê Yekîtiya Niştimanî ji destpêkê ve baweriya xwe bi maf heye. Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê ew bû ku federaliya Herêmê di Parlamentoya Kurdistanê de damezrand û piştî azadkirina Êraqê jî hate piştrastkirin ku Federalî di destûra Êraqê de heye, lewma Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê pêkhateya Herêma Kurdistanê.’’
Got jî: ev xal hemû parêzgeh û navçeyên herêmê digre nav xwe û ne girêdayî parêzgeheka dîyarkirî ye û alîyekî dîyar nake, belku bo dabînkirina dadperwerîyê di dabeşkirina mûçeyên darayî bo parêzgehan hatîye,ji ber vê yekê em nabînin ku ev paragraf partiyek an parêzgehek dike armanc.” Belê, armanca wê pêkanîna dadmendiyê ye ku di heyamên borî de ji hêla hukûmeta herêmî ve li hember parêzgehên Silêmanî, Helebce û her du rêveberiyên Germiyan û Raperînê nebû.”
Xala VIII ji madeya 14 ya proje yasaya bûdceya federalî ku ji aliyê Yekîtiya Nîştimanî ve hatiye pêşniyarkirin û hatiye pesendkirin, hatiye ku “Hikûmeta Herêma Kurdistanê pabend e bi giringî bi dayîna mûçeyên karmend û xanenişînên Herêma Kurdistanê, bi pabendbûna bi dabînkirina xercên sermayeguzariyê ji bo parêzgehên Herêma Kurdistanê li gor pîvanên ku di vê qanûnê de hatine destnîşan kirin, ji bilî ku, divê serokwezîrê federal tedbîrên pêwîst ji bo cîbicîkirina xala (a) bigre, di nav wan de darayî.

Ew bi parêzgehek taybetî re sînordar nabe

Endama Encumena Parêzgeha Silêmaniyê Sebah Fetah di daxuyaniyekê de ji PUKMEDIA re derbarê vê mijarê de got: “Em spasiya Yekîtiya Niştîmanî dikin ku hewl daye vê xalê di projeyasaya bûdceya federalî de cih bigire, di  dema pesendkirina bûdceyê de . Ev gav dê bandorê li vegerandina dadî bo  parêzgehan bike, bi taybetî piştî çend salan ku bûdce nedihat şandin .
“Ev xal ne tenê parêzgeheke diyarkirî ye, lê hemû parêzgehên Herêma Kurdistanê sûdê jê werdigirin dema ku nakokiyek hebe û Hikûmeta Herêmê beşê we neşîne, weke ku me di çend mehên borî de dîtiye, dema ku kêşe hebû, dorpêçkirina nerewa ya serokê hikûmeta herêmê li ser parêzgeha Silêmaniyê.’’got
PUKMEDIA