Di kabîneya nehan de, Zêdetirî deh sal krîz û 13 mûçeyên nehatine dayîn

Kurdistan 11:13 AM - 2025-12-22

Dînarê Îraqî

Tevî ku kabîneya nehan a Hikûmeta Herêma Kurdistanê şeş sal û şeş meh li ser kar e, krîza mûçeyan hîn jî çareser nebûye. Hikûmet nekariye 13 mûçeyên tevahî bide, ji bilî lêbirîna mûçeya bi qasî 10% û 21%. Ev di çarçoveya krîzeke darayî ya dirêj de ye ku zêdetirî deh salan dom kiriye, ku di dema wê de hikûmetên li pey hev nekarîne çareseriyên bingehîn ji bo pirsgirêka mûçeyan bibînin, heta wê astê ku nedayîna mûçeyên dawiya salê hema hema bûye tiştekî asayî.

Krîzeke darayî ji sala 2014an vir ve

Koka krîza darayî li Herêma Kurdistanê ji dawiya sala 2014an de ye, piştî ragihandina hikûmeta Herêmê ya pejirandina siyaseta "aboriya xweser" û girêdayîbûna wê bi petrola herêmê re, digel pabendbûna bi peymanên darayî yên bi hikûmeta federal re. Bandorên krîzê di nîvê sala 2015an de bi awayekî zelal derket, ku vê yekê hêşt ku hikûmet siyaseta lêbirîna mûçe bide dest pê kirin da ku kêmasiya darayî veşêre. Ev lêbirîn heta Tîrmeha 2021an berdewam kir, lê belavkirina mûçeyan ne di demê xwe de heta niha berdewam dike.

Paşketin û lêbirîna mûçe di Kabîneya Heştemîn de

Di dema kabîneya heştemîn de, hikûmeta herêmê di Îlona 2015an de projeyek "paşketina mûçeyan" ragihand. Wê demê pênc mûçeyên tevahî di bin navê paşketinê de hatin girtin, di heman demê de 34 mûçe bi lêbirîn hatin dayîn, ku barekî giran dan ser karmendan û rasterast bandor li jiyana wan kir.

2020 Sala herî xirab ji bo karmendan bû

Kabîneya nehem ku di 10ê Tîrmeha 2019an de baweriya parlementoya herêmê bi dest xist, qonaxa herî xirab a krîza mûçeyan bi taybetî di sala 2020an de dît. Hikûmetê ji Sibatê dest bi lêbirîna mûçe kir, û şeş mûçeyên pêşîn ên 2021an jî bi lêbirîn berdewam kirin.

Vegera nedayînê piştî dayîneke demkî

Di sala 2022an de, karmendan başbûn dîtin, mûçeyên hemû mehan bêyî paşketin an jî lêbirîn bi tevahî hatin dayîn. Lêbelê, ev başbûn demkurt bû, ji ber ku hikûmet vegeriya siyaseta xwe ya ragirtina mûçeyan. mûçeyên sê mehên dawîn ên 2023an de nehatin dayîn, û mûçeya meha dawîn a 2024an jî nehat dayîn. Îsal, hikûmetê hîn mûçeyên sê mehên dawîn nedaye, tenê gotegot li ser dayîna mûçeya Cotmehê ya nêzîk belav dibin.

13 mûçe ne hatine dayîn

Li gorî şopandina bûyeran, xuya dike ku kabîneya nehan a Hikûmeta Herêma Kurdistanê di şeş sal û nîvan de di erka xwe de nekariye 13 mûçeyên bide. Wekî din 10 mûçe bi sîstema lêbirînê bi rêjeyên cûda hatine dayîn, ku krîza berdewam a mûçeyan bêyî çareseriyên domdar nîşan dide.

Mûçe pêşîne ji bilî cudahiyên siyasî

Bi destpêkirina hilbijartinên Parlamentoya Kurdistanê û Encûmena Nûnerên Îraqê re, hewlên ji bo avakirina herdi hikûmetan berdewam dikin. Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê tekez dike ku pêşîniya qonaxa bê divê xizmetkirina welatiyan be, digel dûrxistina pirsgirêka mûçe û mafên darayî ji nekokiyên siyasî, û xebata li ser dîtina çareseriyên mayînde yên ku aramiya jiyana karmendan garantî dikin.

PUKMEDIA