Amerîka û Îran li Pakistanê ji bo Danûstandinên Aştiyê dicivin

Reuters

Amerîka û Îran li Îslam Abad

Karbidestên payebilind yên Amerîka û Îranê roja Şemiyê li paytexta Pakistanê, Îslamabadê, bûn ji bo danûstandinên ku armanc dikin dawî li pevçûna şeş-hefteyî ya wan bînin,lê, Tehran guman li ser danûstandinan kir, û diyar kir ku ew bêyî sozên berê yên di derbarê Lubnanê û rakirina sizayan de nikarin pêşve biçin.

Pakistanî, şandeya Amerîkî, bi serokatiya Cîgirê Serok JD Vance û di nav de nûnerê taybetê Serok Donald Trump Steve Witkoff û zavayê wî Jared Kushner, roja Şemiyê sibehê bi du balafirên Hêza Hewayî ya Amerîkî gihîştin baregeheke hewayî li Îslamabadê.

Şandeya Îranî, bi serokatiya Serokê Parlemanê Mihemed Baqir Qalîbaf û Wezîrê Derve Ebbas Araqçî, rojek berê, roja Înê gihîşt.

Tê payîn ku ev gotûbêj danûstandinên asta herî bilind di navbera Amerîka û Îranê de ji Şoreşa Îslamî ya 1979 an vir ve bin, û yekem danûstandinên fermî yên rû bi rû di navbera her du welatan de ji sala 2015-an vir ve bin, dema ku li ser bernameya Etomî ya Îranê peymanek hat çêkirin.

Serok Trump di sala 2018-an de di dema yekem ya wezîfeya xwe de ji wê peymana etomî vekişiya,di heman salê de, Rêberê Bilind yê Îranê yê wê demê, Ayetullah Elî Xameneyî - ku şeş hefte berê di destpêka pevçûnê de hate kuştin - danûstandinên rasterast yên din di navbera rayedarên Amerîkî û Îranî de qedexe kir.

Qalîbaf li ser X got ku Washington berê razî bû ku hebûnên Îranî veke û agirbestek li Lubnanê îlan bike, ku êrîşên Îsraîlê li ser çekdarên Hizbullah yên ku ji hêla Îranê ve têne piştgirî kirin ji destpêka şer di Adarê de nêzîkî 2,000 kes kuştine, her weha got:Heya ku ew soz neyên bicîhanîn, danûstandin dê dest pê nekin.

Îsraîl û Amerîka gotine ku agirbest n e ji bo Lubnanê ye , tenê di navbera Îran-Amerîka de ye lê Tehran israr dike ku ew beşek e.

Qalîbaf bi awayekî cuda got ku Îran amade ye ku bigihîje rêkeftinekê ger Washington tiştê ku wî wekî rêkeftinek rastîn bi nav kir pêşkêş bike û mafên wê bide Îranê, medyaya dewleta Îranê ragihand.

Koçka Spî tavilê li ser daxwazên Îranê şîrove nekir, lê Serok Trump li ser medyaya civakî nivîsand ku tenê sedema ku Îranî sax in e e ku li ser rêkeftinekê danûstandinê bikin.

Her weha aşkere kir ku,Îranî fêm nakin ku ji bilî zorbaziyek demkurt ya Cîhanê bi karanîna Rêyên Avê yên Navneteweyî, çi kartên wan tune ne,eenê sedema ku ew îro sax in danûstandin e!

Vance, dema ku ber bi Pakistanê ve diçû, got ku ew li bendê ye ku encamek erênî derkeve lê zêde kir,eger ew hewl bidin ku me bilîzin, wê hingê ewê bibînin ku tîma danûstandinê ew qas vekirî nine.

Çavkaniyên li Îslamabadê gotin ku gotûbêjên destpêkê ji hêla rayedarên Pakistanî ve bi tîmên pêşwext yên ji her du aliyan ve cuda cuda hatine lidarxistin.

Ajansa nûçeyan a nîv-fermî ya Îranê Tesnîm got ku di nav wan de 70 endamên ji Tehranê hene, di nav wan de pisporên teknîkî di warên aborî, ewlehî û siyasî de û her weha karmendên medyayê û karmendên piştgiriyê hene.
Çavkaniyek hikûmeta Pakistanî got ku nêzîkî 100 endamên tîmek pêşkeftî ya Amerîkî li bajêr bûn.

Çavkaniyek din ya Pakistanî ya nêzîkî gotûbêjan got: Em pir erênî ne dema ku ji wî hat pirsîn ka gotûbêj dê roja Şemiyê biqedin, çavkaniyê got:Pir zû ye ku meriv bêje. fermanên wan hene ku peymanek bigirin an jî vekişin,ji ber vê yekê ne bi lez û bez in,ev gotûbêj ne di wextê xwe de ne.

Îslamabad beriya gotûbêjan di bin dorpêçek ewlehiyê ya bêhempa de bû, bi hezaran personelên paramîlîter û leşkerên artêşê li seranserê bajêr belav bûn.

Serokê Amerîka roja Sêşemê agirbestek du-hefteyî di pevçûnê de ragihand, û êrîşên hewayî yên Amerîkî û Îsraîlê yên li ser Îranê rawestand,lê, agirbestê ne dorpêça Tengava Hurmuzê ya ji hêla Îranê ve bi dawî kiriye ku bûye sedema astengiya herî giran ya dabînkirina wuzeya cîhanî û ne jî pevçûna paralel ya di navbera Îsraîl û tevgera Hizbullah ya ku ji hêla Îranê ve tê piştgirî kirin li Lubnanê sivik kiriye.

Li gorî rayedarên Îsraîlî û Lubnanî, balyozê Îsraîlê li Amerîka, Yechiel Leiter, û hevtayê wî yê Lubnanî, Neda Hemadeh Moawad, dê roja Sêşemê li Washingtonê hevdîtinan bikin, her çend di derbarê çarçoveya van gotûbêjan de agahiyên nakok hene.

Serokatiya Lubnanê got ku her duyan roja Înê bi têlefonê axivîne û li hev kirine ku li ser ragihandina agirbestê, û her weha diyarkirina bernameyek ji bo hevdîtinên dualî di bin navbeynkariya Amerîka de gotûbêj bikin,lê, balyozxaneya Îsraîlê li Washingtonê diyar kir ku ev civîn dê destpêka danûstandinên aştiyê yên fermî nîşan bide, û got ku Îsraîlê red kiriye ku bi Hizbullahê re li ser agirbestê gotûbêj bike.

Êrîşên Îsraîlê roja Înê li seranserê başûrê Lubnanê berdewam kirin, Serok Joseph Aoun di daxuyaniyekê de got ku êrîşek li ser avahiyek hikûmetê li bajarê Nebetiye 13 endamên hêzên ewlehiyê yên dewleta Lubnanê kuştin û Hizbullahê jî bi rêya kanala xwe ya Telegramê got ku wê di bersivê de li bajarokên bakurê Îsraîlê guleyên roketan avêtine.

Rojeva Tehranê ji bo hevdîtinên Îslamabadê daxwazên ji bo tawîzên nû yên girîng jî dihewîne, di nav de rakirina dorpêçan ku aboriya wê bi giranî sînordar kirine, û her weha naskirina desthilatdariya wê li ser Tengava Hormuzê. Îranê niyeta xwe ya sepandina xercên transîtê û kontrolkirina gihîştina rêya avê nîşan daye - gavek ku dê guhertinek girîng di hevsengiya hêzê ya herêmî de nîşan bide.

Keştiyên Îranê roja Înê bê asteng di tengavê re derbas dibûn, lê yên welatên din di hundir de asê man.

Astengkirina dabînkirina wuzeya enflasyonê zêde kiriye û aboriya cîhanî hêdî kiriye, û tê payîn ku bandor bi mehan bidome, her çend danûstandkar di vekirina tengavê de biserkevin jî.

Xeta tund ya ku rêberên Îranê beriya danûstandinan girtin, piştî peyama serhildêr a Rêberê Bilind yê nû Ayetullah Mocteba Xameneyî ya roja Pêncşemê hat.

Xameneyî, ku ji dema ku ji bavê xwe dest bi kar kiriye ve hîna jî di raya giştî de xuya nebûye, got ku Îran dê ji bo hemî zirarên şer tezmînatê bixwaze. 

Çavkanî: Reuters

PUKMEDIA