Bi boneya rawestandina şerê di navbera Îraq û Îranê de

Wîkîpediya

Şerê Îraq û Îranê

Îro;Şemî rêkefta (08-08-2026).an salvegera 38.emîn ya bidawîbûna şerê heşt salî yê di navbera Îraq û Îranê de ye, ku di encamê de zêdetirî nîv milyon leşkerên herdu welatan hatin kuştin.

Şerê Îran û Îraqê ji meha Îlon 1980 heya heyva Tebax 1988.an şerekî çekdarî bû di navbera Komara Îslamî ya Îran û Îraqê de ku heşt salan dewam kir,ev şer li Îranê bi navê Berevaniya Pîroz Şerê Sepandî û Şerê 8 salane ye (bi Farisî bi Berevaniya Pîroz, Cenga Tehmîlî, Cenga 8 salan) û li Îraqê jî bi navê (Qadisiye ya Sedam û Şerê Yekem ya Knedavê) tê naskirin.

Têkçûna Îraqê di çareserkirina axên rojhilatê Şetûl El- Ereb de û sûdwergirtina ji cudaxwaziya Ereban li parêzgeha Xuzistanê.

Ev şer bi dagirkirina Îranê ji aliyê hêzên Sedam Husên (Serok Komarê wê serdemê) ve dest pê kir,di dema dagirkirinê de, Şoreşa Îslamî nû bi ser ketibû û rewşa artêşa Îranê pir aloz bû.

Ji aliyekî din ve, Îraq di rewşek baş de bû,aboriya wê geş dibû, û Sedam dixwest bibe welatê yekem li herêmê,û deverên di bin kontrola xwe de berfireh bike, bi vî awayî jî kete nav tevliheviyên Îranê.

Ji aliyê din ve, Îranê kodetayeke îdeolojîk pêk anîbû û dixwest wê li welatên cîran, bi taybetî li Îraqê, ku kêmneteweyeke mezin ya Şîe lê hebû, belav bike.

Di sala 1987.an de, Neteweyên Yekbûyî biryara 598 ji bo bidawîanîna şer pejirand,lê, ev biryar heya ku neket meriyetê, nehat pejirandin, piştî aştiyê, Îran û Îraq vegeriyan sînorên xwe yên berê yên ku di peymana Cezayîrê ya 1975.an de hatibûn destnîşankirin, heta sala 2003.an dema ku dîlên şer yên dawîn hatin pevguhertin.

Ev şer ji her du aliyan nîv milyon leşkeran jiyana xwe ji dest dan, ziyanek mezin da her welatekî, lê sînor nehatin sepandin,di vî şerî de gelek kes hatin kuştin û çend bûyerên mezin yên qirkirinê (wek êrîşa kîmyewî ya li ser Helebce) rûdan,di vî şerî de bajarên Kurdnişîn çend caran hatin bombebarankirin û gelek kes hatin kuştin.

PUKMEDIA