Tehran kontrola xwe li ser Hormizê tekez dike û Washington gefan dixwe

Cîhan 12:46 PM - 2026-08-14

Aloziyên li Tengava Hormizê

Daxuyaniyên berpirsên siyasî û leşkerî yên Îranê piştrast kirin ku Tehran kontrola tevgera  keştiyan li Tengava Hormizê dike, di heman demê de berpirsên Amerîkî berevajiyê vê yekê dibêjin û gefa sepandina sizayan li dijî Îranê di hefteya pêş de dixwin.

Fermandarê nû hatî erkdarkirin ê Hêzên Seferberiya Gel (Besîc), Hisên Tayib, got ku Tengava Hormiz "di bin kontrol û rêveberiya Îranê de ye", û tekez kir ku Îran bi "ewlekirineke tam" rêya xwe didomîne.

Ji aliyê xwe ve, Berdevkê Baregeha Xatem El-Enbiya ragihand ku; ti keştiyek nikare bêyî destûr û çavdêriya Îranê di Tengava Hormizê de derbas bibe, û anî ziman ku "îdîayên pûç ên Amerîkayê derbarê derbasbûna normal a keştiyan li tengavê de ne tiştekî din in ji bilî derew û îftirayan."

Di heman çarçoveyê de, Mihemed Muxbir - Şêwirmendê Rêberê Îranê - got ku stratejiya Tehranê dê "şerekî êrîşker" be di rewşê de ku mercên wê neyên cîbicîkirin, û da xuyakirin ku rêbaza herî baş ji bo avakirina "pergaleke nû li herêmê" bi çalakkirina mekanîzmayeke aborî û ewlehiyê ya ji bo Tengava Hormizê pêk tê, bi rengekî cuda ji mîsogeriyên leşkerî yên Amerîkayê.

Dorpêça Amerîka û Sizayên Giran

Li hemberî vê yekê, Wezîrê Şer ê Amerîkayê Pete Hegseth, di daxuyaniyên xwe yên roja pêncşemê de got ku Hêza Deryayî ya Amerîkayê dikare dorpêça deryayî ya li ser Îranê heta demek  nediyar bidomîne, û da xuyakirin ku Amerîka xwediyê dîwarekî polayî ne ku tu welatên din ên cîhanê tune ye, bi gotina wî.

Ji aliyê xwe ve, Wezîrê Gencîneyê yê Amerîkayê Scott Bessent jî, tekez kir ku welatê wî dê tedbîrên berê nehatine dîtin li ser Îranê bisepîne, û got ku wezareta wî kampanyayeke zexta herî mezin li dijî Îranê dimeşîne ku hesabên bankî û diravên dîjîtal li seranserê cîhanê armanc dike, û ev yek bû sedema hilweşîna sektora bankî ya Îranê.

Bessent di hevpeyvîneke televizyonî de roja pêncşemê got: "Li benda ragihandinên zêdetir bin di hefteya pêş de", û anî ziman ku Washington dê tedbîrên ku "berê nehatine dîtin" di dîroka tecrîda aborî ya ku li ser welatekî hatiye ferzkirin de pêk bîne.

Bessent her wiha tekez kir ku pêngavên li dijî Îranê dê bibin tevliheviyek ji tecrîda aborî û dorpêçê li Tengava Hormizê.
Her wiha Cîgirê Serokê Amerîkayê JD Vance got ku: Rêveberiya serok Trump ewlekirina berdewamiya dabînkirina enerjiyê ji bo aboriya cîhanî û aramkirina buhayên petrol û gazê dixe serê pêşîniyên xwe, ligel rêgirtina li ber Îranê ku xwedî çekên nukleerî bibe.

Vance di hevpeyvîneke bi kenala Fox News re axivî û got: Rewşa bi Îranê re hêj "guhêrbar e", û Tehran bi wê yekê tawanbar kir ku her dem sozên xwe pêk nîne, diyar jî kir ku Amerîka amûrên dîplomatîk, leşkerî û aborî hene ku zextê li Tehranê bikin û bidin razîkirin ku pêngavên pratîkî bavêje.

Wî zêde kir ku îdareya Trump niha balê dikişîne ser zêdekirina herikîna petrol û gazê bi riya Tengava Hormizê û ewlekirina aramiya bazarên enerjiyê, û tekez kir ku Washington di heman demê de hewl dide rê li ber Îranê bigire ku bibe xwediyê çekên atomî.

Armancgirtina Du Keştiyên Barhilgir ên Îmaratî

Şîrketa Petrolê ya Neteweyî ya Ebû Dabî (ADNOC) duh ragihand ku du keştiyên barhilgir ên girêdayî wê di dema derbasbûna Tengava Hormizê de rastî êrîşekê hatine, lê tu ziyanên canî yan  birîndar tune bûne.

Ev êrîş dehemîn êrîş e ku keştiyên girêdayî ADNOCê di nava kêmtirî hefteyekê de armanc dike, piştî ku Îmaratê di roja şemiya borî de şermezar kir ku êrîşeke Îranî keştiyeke şîrketa petrolê ya hikûmî di dema derbasbûna tengavê de armanc kiriye.

Tevgera keştevaniya deryayî li Tengava Hormizê ji dema destpêkirina şerê Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê di 28ê Sibata borî de ve, rastî aloziyên dubare tê, ev yek bû sedema bilindbûna lêçûnên barkirinê û derketina nîgeraniyên ewlehiyê.

PUKMEDIA/ Ajans