Hikûmeta Zeydî piştî 100 rojan:Di navbera sozên guhertinê û zehmetiyan de

PUKMEDIA

Kabîneya netemam yek ji girîngtirîn pirsgirêkên ku El-Zeydî pêre rûbirû ye.

Duh, Înê, 21ê Tebaxa 2026an, sed roj di ser damezrandina hikûmeta nû ya Îraqê ya bi serokatiya Elî Feleh El-Zeydî re derbaz bû, ku di 14ê Gulanê de baweriya Civata Nûneran bi dest xist,niha hikûmet di qonaxek girîng ya nirxandinê de ye.

Li vir, em hewl didin ku aliyên herî berbiçav yên edaya hikûmetê di vê heyamê de çareser bikin, xalên wê yên bihêz û qels, zehmetiyên wê yên sereke yên ku ew pêre rûbirû ye û tiştên ku di pêşeroja nêzîk de li benda wê ne, lêkolîn bikin.

Destkeftiyên Sereke yên Hikûmetê

Tevî dema xwe ya kurt, hikûmeta El Zeydî hewl da ku bandorek bilez li ser çend mijarên hestyar bike, di nav de:

Kampanyaya dijî gendeliyê û şopandina berpirsên payebilind: Ev kampanya ya herî berbiçav bû, ji ber ku hikûmetê gavên "wêrek" avêtin, di nav de girtina bi dehan berpirs û kesên ku di dozên dizîna fonên giştî û gendeliyê de ne (di nav de kesayetên partî û berpirsên berê û niha), daku pabendbûna xwe ya ji bo vegerandina fonên dizî nîşan bide.

Her çend hikûmetê hîna hejmareke dawî û diyarkirî ya pereyên ku bi rastî bi awayekî teqez hatine vegerandin û vegeriyane xezîneya dewletê eşkere nekiriye jî, nirxa pere, pere û milkên neguhêzbar ên ku di dozên destpêkê yên ku bi qasî bîst rayedar, cîgir û kesayetên bi dosyayên gendeliyê ve girêdayî ne de hatine desteserkirin, bi qasî du milyar dolar e.


Çaksaziya Bazara Kedê û kerta Taybet:Hikûmetê gavên kirdarî avêtine daku bazara Ekaz û Ji bo baştirkirina ewlehiya enerjiyê û kêmkirina girêdayîbûna bi gaza hawirdekirî, û ji bo şopandina projeyên stratejîk ên wekî Balafirgeha Navneteweyî ya Mûsilê ji bo vejandina aboriya Nînewayê.

Birêvebirina qeyranên awarte yên aborî: Hikûmetê hewl daku rêyên alternatîf ji bo hinardekirina petrolê bibîne û di nav şert û mercên aloz yên herêmî de bi baldarî bi şokên dahatê re mijûl bûye.

Neyînî û kêmasî

Berevajî vê, kabîneya hikûmetê ya niha ji ber pêşveçûna hêdî ya li ser hin mijarên girîng, wek mînak, ji aliyê raya giştî û hêzên siyasî ve rastî rexneyên berfireh hatiye:


Kabîneya netemam: Neh wezaret hîn vala ne û wezîrên wan ji ber nakokiyên di navbera fraksyonên siyasî de ji aliyê Civata Nûneran ve nehatine hilbijartin. Vê rewşê rasterast bandor li ser têkçûna qanûndanînê, yasadana pereyên giştî û zêdebûna gendeliya îdarî kiriye, û her weha bandora navneteweyî ya Iraqê qels kiriye.

Qeyrana mûçe, lîkvîdîte û krîza teserûfê: Darayîya giştî û aborî xala herî lawaz in, ji ber ku xezîne ji zextên deynan (hundirîn û derveyî) û kêmbûna dahatên neft û yên ne-petrolê ji astên berê pir kêmtir cefayê dikişîne, ku ev yek hikûmetê ber bi tedbîrên teserûfê û deynkirina bi zorê ve biriye, di nav tirsên rastîn ên gefê li ewlehiya mûçeyan de.

Qeyrana kareba û xizmetên rojane:Kerta karebayê di çavê welatiyan de bêçare dimîne,pilan û sozên ji bo zêdekirina demjimêrên dabînkirinê û kêmkirina qutbûnê hîn jî di jiyana rojane ya welatiyan de nebûne sedema başbûnên berbiçav û têrker.

Veguherîna aborî ya hêdî û cihêrengiya nazîk: Girêdana zêde bi petrolê re hîn jî qelsiyek mezin e. Hikûmetê tenê kariye pergalên heyî biguhezîne bêyî ku di cihêrengkirina çavkaniyên dahata neteweyî de gavek rastîn a kalîteyî bi dest bixe.

Zehmetiyên sereke yên hu hikûmet pêre rûbirû ye

Di bin mercên heyî yên herêmî, herêmî û navneteweyî de, hikûmeta El Zeydî bi pirsgirêkên ewlehî, siyasî û aborî yên pir aloz re rûbirû ye, di nav de:

Dosya ya sînordarkirina çekan ji bo dewletê: Ev yek ji pirsgirêkên herî hestyar e, ji ber ku hewcedariya hikûmetê heye ku bernameyên xwe yên ewlehiyê bêyî ku serî li pevçûnên çekdarî yan qeyranên siyasî bi alî û hêzên ku çekên wan li derveyî saziyên fermî yên dewletê hene, bicîh bîne.

Fişarên siyasî û parlemanî: Hêzên siyasî yên sereke destûrên kartê nedane hikûmetê û ew di bin çavdêriya parlemanî ya nêzîk de ye, her şaştiyek dibe ku bibe sedema astengkirinê yan jî dengdana bêbaweriyê ya qismî.

Jîngeha herêmî ya aloz:Bandorên aloziyên herêmî û şerên berdewam bandorek giran li zincîrên dabînkirinê, bazirganî û hinardekirina petrolê kirine û hin planên pêşveçûnê yên demkurt yên hikûmetê asteng kirine.

Di pêşerojê de çi li benda Serokwezîr û hikûmeta wî ye?

Piştî gihîştina nîşana 100 rojan, hikûmeta Elî El-Zeydî bi ceribandinên girîng re rûbirû ye ku dê mayîndehiya wê û serkeftina wê ya dîrokî diyar bikin.
Ya herî berbiçav ji van ev e:

Guhertina ji "daxuyaniyên medyayê" ber bi "encamên berbiçav". Daxwazên gel û siyasî zêde dibin ku girtin û kampanyayên dijî gendeliyê veguherînin pereyên vegerandin bo xezîneya dewletê û biryarên dadgehê yên dawîn.
Derbazkirina xeyala krîza mûçeyan û lêgerîna çareseriyên radîkal ji bo kêmkirina lawaziya budceya giştî li hember her şokên petrolê yên pêşerojê.

Şiyana Serokwezîr, wekî "teknokratek aborî" yê nisbeten nû li ser qada siyasî, ji bo birêvebirina hevsengiya tevlihev di navbera rojevên aliyên hizbî û fişara giştî ya ku xizmetên bingehîn dixwaze.

Tevî tiştên ku li jor hatine amaje pê kirin, 100 rojên pêşîn hîna jî "qonaxa destnîşankirin û ceribandina niyetan" in, û biryara dawî bi şiyana hikûmetê ve girêdayî ye ku li hemberî bahozên aborî, siyasî û ewlehiyê bisekine û sozan di jiyana Îraqiyan de veguherîne rastiyên berbiçav.

PUKMEDIA