گەندەڵی مەترسیدارترە یان تیرۆر؟

بورهان شێخ رەئوف

دوو دەیەی رابردوو، گەندەڵی لە عیراقدا بە هەرێمی كوردستانیشەوە سەری هەڵدا و لە گەشەكردندایە، بەبێ‌ هیچ چاودێرییەكی جددی، بە جۆرێك رەگی داكوتاوە بە قووڵی و هەموو لایەنەكانی ژیانی كۆمەڵگەی گرتووەتەوە، بەگژاچوونەوە و هەڵوەشانەوەی گەندەڵی پێویستی بەوەیە هۆكارە بنەڕەتییەكانی بدۆزیتەوە.

سیستمی حوكمڕانی عیراق دوای 2003، سەرەڕای ململانێی ناوخۆیی و تائیفی، گەندەڵی گەورەترین بەڵایە كە بەرۆكی گرتووە بە ناوی ئایین و مەزهەب و نەتەوە و نیشتمانەوە، هەركەس بۆی بلوێت دەست بەسەر ماڵی گشتیدا دەگرێت و بۆ خۆی و كەس و كار و دواتر حزبەكەیشی دەبات، بەڵام كێشەكە ئەوە نییە کە گەندەڵكاران هەر سامانی وڵاتەكە تاڵان دەكەن، بەڵكو رێگر و بەربەستن لە بەردەم وەبەرهێنان و گەشەپێدان و پێشكەوتنی وڵاتەكە.

هەرچەندە سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق عەلی زەیدی، لە سەرەتای دەستبەكاربوونییەوە لە هەوڵدایە بۆ بەگژاچوونەوەی گەندەڵی، هەندێك بەرپرسی حكومەت لە هەندێك جومگە بەرەوڕووی یاساكراونەتەوە و دەركەوت گەندەڵی گەورە كراوە، بەڵام هێشتا زۆری ماوە و حوتە گەورەكان دەستیان بۆ نەبراوە، بۆیە دەستگیرکردنی گەندەڵكاران زەمینەسازییە بۆ راكێشانی سەرمایەی بیانی و رێخۆشكردنە بۆ وەبەرهێنەرانی ناوخۆ و دەرەوە بۆ بنیاتنانەوەی وڵات، تا ئێستا تاكە بەربەستی گەورەی بەردەم گەشەكردنی ئابووری عیراق گەندەڵی دارایی و كارگێڕییە.

ئێستا كابینەكەی زەیدی سەرەڕای ئەوەی هێشتا ناتەواوە، وەزیرەكانی بە تەواوی دانەنراون دروشم و ئامانجێكی بۆ خۆی دیاریكردووە، ئەویش فرە چەشنكردنی سەرچاوەی داهاتە بۆ حكومەت كەمكردنەوەی پشتبەستنە بە نەوت، ئەمەش پرسیارێك دێنێتە پێشەوە ئایا حكومەت ئەو توانایەی هەیە؟

لەكاتێكدا ئەم هەوڵانە لە ئارادان حكومەت هەوڵی جێبەجێكردنی ریفۆرمی ئابووری بەرفراوان دەدات، هاوتەریب لەگەڵ هەڵمەت و پەلاماری گەندەڵكاران، لەلایەكی تریشەوە وەبەرهێنەرانی ناوخۆ و دەرەكی بە وردی چاودێری دۆخەكە دەكەن، ئایا ئەو هەنگاوانە كاریگەری و رەنگدانەوەی دەبێت لەسەر ژینگەی وەبەرهێنان و كاركردنیان لە عیراقدا؟

بابەتێكی تری ئاڵۆزكردنی ژینگەی وەبەرهێنان لە عیراقدا، زۆریی لایەنی رەزامەندیی كارگێڕی و رێكاری رۆتیناتی ماندووكەر و خزمخزمێنەیە، ژینگەیەك دەخوڵقێنێت كە وەبەرهێن راو دەنێت نەك رای بكێشێت، لەلایەكی تریشەوە گەندەڵی گورزێكی تریش لەگەل و وڵات دەدات، ئەویش بەرزبوونەوەی تێچووە و دواكەوتنی تەواوبوونی، كوالیتی نزم، لاوازیی خزمەتگوزاری، بە فیڕۆدانی داهاتی دەوڵەت، ئەوەی راپۆرتە نێودەوڵەتییەكان باسی دەكەن، ئەو وڵاتانەی بەسەر گەندەڵیدا زاڵدەبن رادەی وەبەرهێنانیان گەشە دەكات، بەتایبەتی وەبەرهێنەری دەرەكی.

لە كۆتاییدا مەترسیی گەندەڵی لە تیرۆر زیاترە، چونكە تیرۆریستان دیارن و بە ئاشكرا پەلامارت دەدەن، بەڵام گەندەڵكاران لەناو هەموو جومگەكانی دەوڵەت و پەرلەمان و حزبەكاندان و خۆیان بە نیشتمانپەروەر و پاسەوانی ماڵی گشتی دەزانن، بەڵام لە راستیدا پێچەوانەكەی راستە (حامیها حرامیها).

PUKMEDIA