بینا حەنا و مانا، دنیایا مە چوو

میهڤان مەردان بەرواری

د سیاسەتا عێراقێ دا، پەیوەندییا د ناڤبه را هەولێر و بەغدا . پشتى ٢٠٠٣ێ ڤە، کێشە و ناکۆکی ل سەر نەفت، بودجە، مووچە، داهات و مافێن دەستووری هەمی جارا دزڤرینەڤە.

هەر لایەنك دبێژیت: «ئەز بۆ مافێ خۆ د راوەستم.» بەڵى د ناڤ ڤان ناکۆکیان دا، ئەو کەسێ زیانێ دبینیت، نە هەولێرە و نە بەغدا؛ بلكو (خەڵکە).

ژبەر ڤێ چەندێ، گوتنا کەڤنارەیا «بینا حەنا و مانا، دنیایا مە چوو» گەلەک باش دگونجیت لگەل بارودۆخێ دناڤبه را هەولێر و بەغدا دا.

كيشا هەولێر و بەغدا؛ ل كيرى يه؟

هەرێما کوردستانێ د ناڤ چوارچوڤەیا فیدراڵی یا عێراقێ دا هەیە و دستوور ماف و ئەرکێن هەرێمێ و حکومەتا فیدراڵی دیاریکرییە.

بەڵى کێشە ل جێبەجێکرنا وان ماف و ئەرکان دایە.

ده مى هەولێر و بەغدا ل سەر بابەتەکێ ڕێک نەکەڤن، بابەتەکە ژ کێشەیەکا یاسایی دزڤریتە کێشەیەکا سیاسی. پاشی کێشە سیاسی دزڤریتە فشارەکا دارایی، و د دوماهیێ دا فشارێ دارایی دگەهیتە مالێن خەڵکی.

ئەڤ زنجیرەیە دڤێت بشکێت.
نەفت ئيک ژ گرنگترین سەرچاوەیێن داهاتێن عێراقێیە. ژبەر ڤێ چەندێ، بابەتێ نەفتێ د ناڤبەرا هەولێر و بەغدا دا گەلەکا هەستیارە.
هەولێر دڤێت مافێن خۆ یێن دەستووری بپارێزیت و سامانێن هەرێمێ ب شێوەیەکى درست بەڕێڤە ببەت.
بەغدا ژی دڤێت داهاتێن نەفتێ د ناڤ چوارچوڤەیا دەسەڵاتا فیدراڵی دا بهێنە بەڕێڤەبرن.
هەردوو لایەن دشين مافێن خۆ بپارێزن، بەڵى نه بڕێكا ملمێلانێ دا یە؛ بڕێگا ڕێککەفتن و یاسا دایە.
مووچەی خەڵکی نه بیتە کارتا فشارێ.
ده مى هەولێر و بەغدا ل سەر بودجە و پارە ى ناکۆک بن، ئەو کەسێ زه ره رمه ند ڤى دكه ڤيت ، کارمەندە.
مامۆستايى مووچەی خۆ دڤێت.
پزیشکى مووچەی خۆ دڤێت.
کارمەندى مووچەی خۆ دڤێت.
خێزانى دڤێت ژیانا خۆ ب ئارامی بەردەوام بکەت.
ئەڤ خەڵکە نە بەرپرسیارێ ناکۆکیین هەولێر و بەغدایە ناچيبيت بیتە قوربانییا وی.
مووچە ناچيبيت بیتە کارتا فشارا سیاسی.
کێشەین سیاسی دڤێت ل مێزا گفتوگۆیان بهێتە چارەسەرکرن، نە ل سەر سفرەیا (خەڵکی).
هەولێر ژی بەرپرسیارە...
د ڤێ بابەتێ دا، نابیت هە مى بەرپرسیاره تی بۆ بەغدا بهێتە دانان.
هەولێر ژی بەرپرسیارییێن خۆ ين هەين.
حکومەتا هەرێمێ پێدڤیە شەفافیەتا داراییێ زێدەتر بکەت، داهاتێن خۆ ب شێوەیەکى ڕووهن بەڕێڤە ببەت و خەڵک بزانیت پارە ژ کيڤه دهێت و كيڤه دچیت.
دامەزراوەیێن هەرێمێ ژی پێدڤیە بەهێزتر بن و یاسا ب سەر هەمی کەس و لایەنێن سیاسی دا بهەمان شێوە بهێتە جێبەجێکرن.
بەغدا ژی بەرپرسیارە:-
بەغدا ژی دڤێت بزانیت کو هەرێما کوردستانێ بەشەکى ژ فیدراڵیا عێراقێیە.
پەیوەندییا دناڤبه را هەولێر و بەغدا دڤێت ل سەر بنەمایێن دەستوورى و یاسا بیت، نە ل سەر فشار و سزايان دابيت.
ئەگەر ناکۆکییەکا سیاسی هەبیت، نابیت خەڵکێ هەرێمێ ببیتە قوربانییا وی.
بەغدا دڤێت مافێن دەستووری یێن هەرێمێ بپارێزیت، و هەولێر ژی دڤێت پابەندیا خۆ ب دەستوور و یاسا ب شێوەیەکى ڕووهن نیشان بدەت.

کێشەیا مه زنتر ئه وه؛ نەبوونا متمانەیێ.
بەشەکى مه زن ژ کێشەیا لناڤ به را هەولێر و بەغدا نه بونا متمانەیێ يه.
هەر لایەنك گومانين ل سەر لایەنێ دی هەین.
هەولێر دترسیت کو مافێن وی بهێنە کيمكرن.
بەغدا ژی دترسیت کە دەسەڵاتا هەرێمێ زێدەتر ببیت.
ئەگەر ئەڤ گومانە هەر بەردەوام بن، هەر ڕێککەفتنەکا وه ختى دشيت دووبارە ببیتە کێشە.
ژبەر ڤێ چەندێ، هەردوو لایەن پێدڤیە ڕێککەفتنەکا درێژخایەن دروست بکەن؛ ڕێککەفتنەک کو تێدا ماف، ئەرک و بەرپرسیارییا هەر لایەنەکێ ڕووهن بیت.
هەولێر و بەغدا نابیتە هەمی جار بۆ چارەسەرکرنا کێشەیەکێ دزڤرینەڤە سەر هەمان خاڵين كه ڤن.
پێدڤیە بۆ نەفت و گاز، بودجە، مووچە و داهات یاسايه كا ڕوون هەبیت.
پێدڤیە مافێن هەردوو لایەن هێنە پاراستن.
پێدڤیە هەردوو لایەن متمانە ل ناڤبەرا خۆ دروست بکەن.

چونکی عێراق بێ هەولێر نه شيت ب شێوەیەکى باش بەرەڤ پێش بچیت، و هەرێم ژی بێ پەیوەندییەکا جێگیر لگەل بەغدا نەشيت هەمى کێشەیێن خۆ چارەسەر بکەت.
لدوماهيكى...
«بینا حەنا و مانا، دنیایا مە چوو» نابیتە بتنێ گوتنەکا کەڤن؛ ئەڤە وانەیەکا گرنگە بۆ هەولێر و بەغدا.
ئەگەر هەردوو لایەن هەر ل سەر ماف و دەسەڵاتێن خۆ بەرەنگار بن، ئەڤى د ناڤبه را وان دا خەڵکە د ژ ناڤ چيت.
بەغدا دڤێت مافێن هەرێمێ بپارێزیت.
هەولێر ژی دڤێت پابەند ب یاسا و شەفافیەتێ بیت.
ئەوا پێدڤی، نە سەرکەفتنا هەولێرە يان سەرکەفتنا بەغدا؛ بلى يا پێدڤیە سەرکەفتنا خەڵکە ى.
چونکی ل دوماهیێ دا، ئەگەر هەولێر و بەغدا هەر ل سەر «حەنا و مانا» بمينن: دنيايا مه چوو.

 PUKMEDIA