هەولێر قەرزاری کەس نیە، خەرمانی کەسیش ، بەشی دانەوەی قەرزی هەولێر ناکا

تایبەت

دکتۆر مەجید محمدامین

چەند ڕۆژێك پێش ئێستا یەکێك گوایە خوێندنەوەیەکی فەلسەفی و دەروونی و سۆسیۆلۆژییای بۆ سێ شاری گەورەی کوردستان (هەولێر، سلێمانی، کەرکوك) دەکات کە تێیدا هەریەك لە شارەکان بە تایبەتمەندیەکی جیاواز وەسف کردووە، هەولێر بە فەلسەفەی «خۆگونجاندن و مانەوە»، سلێمانی بە «یاخیبوون و ڕاپەڕین»، و کەرکوکیش بە «تیرۆژەی بەرگری و شکۆی پێکەوەژیان لە مردن و ژیاندا».

من گومانم لە تێکۆشەریی هەردوو شاری (کەرکوک و سلێمانی ) نیە و ناشمەوێ شارچیەتی بکەمە دەسکەلای ئەم وەڵامەم ، ئەمە لەگەڵ دیدی من بۆ کوردستانیبوون و خەباتی من یەک ناگرێتەوە ، بەڵام قسەی من لەسەر بەناو خوێندنەوەی جەنابیانە بۆ هەولێر ، چونکە کە دێتە سەر هەولێرو ڕوانینی ئەم بەناو نووسەرە بۆ شاری هەولێر و هەولێرییەکان، بەتایبەت لە باسی «بێدەنگی» و «دوورکەوتنەوە لە بەریەککەوتن» غەدرێکی گەورە (جا چ بەزانین و بەئەنقەست ، یان لەنەزانی) لەهەمان کاتیش کوێرانە لە هەولێر دەکات و مێژووی خەباتگێڕانەی هەولێریەکان نادیدە دەگرێت و هەستی خەڵکی شارەکەی بریندار کردووە.

بۆ وەڵامدانەوەیەکی هاوسەنگ و واقعیانە لەسەر ئەم وتارە، دەکرێت چەند ڕاستییەکی مێژوویی و نەتەوەیی بخەینە ڕوو:

ــهیچ لێکۆڵێنەوەو لێکۆڵەرێک ، جورئەتی ئەوە ناکات پێگەی مێژوویی و شۆڕشگێڕانەی هەولێر لە خەباتی ڕزگاریخوازی کورددا نادیدەبگرێت ، هیچ خوێندنەوەیەکی مێژووییش ناتوانێت ڕۆڵ و قوربانیدانی هەولێر لەشۆڕشەکانی کورددا بسڕێتەوە یان کەمبکاتەوە، بەتایبەت لەشۆڕشی نوێی گەلەکەمان و ڕاپەڕیندا، هەولێر پارسەنگی ڕزگاری نیشتمانیی و نەتەوەیی گەلی کوردستان بووە یەکێك کەڕو نابیناش بێت، دەزانێ کە هەولێر هەمیشە لانکەی شۆڕش، نیشتمانپەروەری و قوربانیدان بووەو قوربانیانی دەستی ڕژێمە داگیرکەرەکان بووە لەهەموو سەردەمەکاندا.

ـــ هەزاران ڕۆڵەی هەولێر لەپێناو ئازادیی کوردستاندا لەسێدارە دراون، لەسەنگەرەکان شەهیدکراون و لەزیندانەکان ئەشکەنجە دراون، هەولێر خاوەنی مێژوویەکی پرشنگدارە لە ڕووبەڕووبوونەوەی ستەمدا، و زۆر جار لەقۆناغە سەختەکاندا لانکەی سەرەکیی جموجوڵی نەتەوەیی و سیاسی بووە.

هەولێر لە قۆناغە جیاوازەکانی مێژووی نوێدا باجی زۆر گەورەی داوە، بەتایبەت لەشەڕی ناوخۆدا، ببووە مەیدانی یەکلاکردنەوەی ململانێ سیاسییەکان، کە ئەمەش برینێکی قووڵە لە جەستەی شارەکەدا و دانیشتووانی هەولێر زۆرترین نەهامەتی و کارەساتیان لەو پێناوەدا بینی، بەجۆرێك هەموو تۆپ و کاتیوشاکانی شەڕی ناوخۆ بەر هەولێر کەوت و بەسەر سەری خەڵکەکەیەوە باری؟ بۆیە هەر کەسێك، ئەم لایەنە پشتگوێ بخات یان بە جۆرێك باسی بکات کە ڕەنگدانەوەی ڕاستەقینەی قوربانییەکانی هەولێر نەبێت، بێگومان ڕووی ڕەش دەبێت.

ــ خوێندنەوە بۆ پێناسەی «بەرگریی مەدەنی و پاراستنی ژیان» لە شارەکاندا، بەو پێیەی هەولێر وەك پایتەخت، ناوەندی بازرگانی، ژیان و سەرمایەگوزارییە، سروشتی کۆمەڵایەتییەکەی هەمیشە هەوڵی داوە هاوسەنگییەك لە نابووتی و وێرانکاری و پاراستنی ژیانی هاووڵاتییاندا ڕابگرێت. بەڵام کێشەکە لەودایە کە هەندێك جار دەستەواژەکانی کەسێکی دەروون نەخۆش، لەدەربڕینی ئەم فەلسەفەیەدا بەشێوازێك گوتراون کە وەك "تەسلیمبوون" یان "بێدەنگی لە ئاست ستەم" لێکدراونەتەوە، لە کاتێکدا لە ڕاستیدا پاراستنی ژیان و ژێرخانی شارێك لە مێژوودا هەندێك جار پێویستی بەژیریی سیاسی هەبووە نەك بێوژدانی یان بێدەنگیی ڕەها.

ــ بەلای ئێمەی هەولێری، هەموو شارەکانی کوردستان هەر یەکەیان ئەوەندەی خاوەنی تایبەتمەندیی خۆیانن، ئەوەندەش تەواوکەری یەکترین لەخەبات و قوربانیدان و خۆڕاگرتندا، هیچ کاتێك جیاوازی لەنێوان شارەکانی کوردستان ناکەین و هەموو کوردستانیەکیش لەباوەشی هەولێر جێگەی دەبێتەوە، بەڵام هەموو جارێکیش (نانەکەمان بەلای هەندێ کەس بێ خوێیە).

ئێمە هەولێری گوتەنی (پۆز) بەسەر کەس لێ نادەین سەنگینی و هێمنی هەولێریەکانیش وای کردووە خەبات و تێکۆشانیان بەکەس نەفرۆشنەوە ، بەڵکو بەلای ئێمە هەموومان پێکەوە جەستەی نەتەوەیەك و شارەکانیش وڵاتی کوردستان پێکدەهێنین.

بۆیە پێویستە هەمووان ڕێز لەمێژووی شکۆمەندانەی هەولێرو هەولێرییەکان بگرن، چونکە هەولێر قەرزاری کەس نیە، بەڵکو هەمووان قەرزاری هەولێرن.

PUKMEDIA