1ی تەمموز.. گەورەترین مێژووی لەدایکبوونی هاوبەش لە جیهاندا

AI

لەدایکبوونی بە کۆمەڵ

کاتێک یەکەم ڕۆژی مانگی تەمموز دێت، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە عیراق و هەرێمی کوردستان دەبنە مەیدانی کەرنەڤاڵێکی بێوێنە و پیرۆزبایی بەکۆمەڵ، بەجۆرێک ملیۆنان هاووڵاتی لەم رۆژەدا یادی لەدایکبوونیان دەکەنەوە، ئەم دیاردەیەش کە لە ناوەندی کۆمەڵایەتیدا بە (رۆژی لەدایکبوونی بەکۆمەڵ) یان 1ی 7 ناسراوە، رێکەوتێکی بایۆلۆژی یان سروشتی نییە، بەڵکو دەرەنجامی بڕیارێکی کارگێڕی و مێژوویی کۆنی دەوڵەتی عیراقە کە نزیکەی حەوت دەیەیە وەک میراتێکی ناسنامەیی بەردەوامە.

نهێنی چەسپاندنی 1ی تەمموز لەناسنامەی زۆربەی هاووڵاتیان

نهێنیی چەسپاندنی رۆژی 1ی تەمموز لە ناسنامەی زۆرینەی هاووڵاتیانی عیراق و هەرێمی کوردستاندا، بۆ ناوەڕاستی سەدەی رابردوو و بە دیاریکراوی بۆ سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان لە ساڵی 1957 دەگەڕێتەوە، کە بە گرنگترین و وردترین بنکەی زانیاریی دانیشتوان لە مێژووی هاوچەرخی عیراقدا دادەنرێت، چونکە لەو سەردەمەدا پڕۆسەی تۆمارکردنی باری شارستانی رووبەڕوی چەندین ئاستەنگ بووبووەوە، لەوانە:

نەبوونی تۆماری رەسمیی تەندروستی

 بەهۆی دووریی گوند و شارۆچکەکان لە ناوەندە تەندروستییەکان و نەبوونی هۆشیاریی کارگێڕی لەو دەمەدا، بەشێکی زۆری خێزانەکان بەرواری ورد و راستەقینەی لەدایکبوونی منداڵەکانیان تۆمار نەدەکرد.

پشتبەستن بە وەرز و رووداوە سروشتییەکان

 هاووڵاتیان لە دیاریکردنی تەمەندا پشتیان بە وەرزەکانی ساڵ، وەک (کاتی دروێنە، کاتی بەرهەمهێنانی بەرهەمە کشتوکاڵییەکان) یان رووداوە گەورەکانی وەک (ساڵی بەفرە گەورەکە، ساڵی لافاوەکە) دەبەست.

یاسا و بڕیاری کارگێڕی دەوڵەت

کاتێک حکومەتی ئەو سەردەمە پڕۆسەی دەرکردنی ناسنامەی باری شارستانی (ڕەگەزنامە)ی دەستپێکرد، بۆ چارەسەرکردنی کێشەی نەبوونی رۆژ و مانگی لەدایکبوونی ملیۆنان هاووڵاتی، فەرمانگەی باری شارستانی بڕیارێکی کارگێڕی دەرکرد، تێیدا هاتبوو هەر هاووڵاتییەک رۆژ و مانگی لەدایکبوونی نەزانراو بێت و تەنیا ساڵەکەی دیار بێت، ئەوا رێکەوتی ناوەڕاستی ساڵ، واتە 1ی تەمموز وەک رۆژ و مانگی رەسمیی لەدایکبوونی جێگیر دەکرێت.

رەهەندی کارگێڕی و ئابووری و یاسایی

دیاردەی رۆژی لەدایکبوونی بە کۆمەڵی 1ی7 تەنیا بابەتێکی مێژوویی نییە، بەڵکو کاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر جومگە کارگێڕی و ئابوورییەکانی دەوڵەت هەیە، لە ڕووی یاسایی و کارگێڕییەوە لەوانە:

پڕۆسەی خانەنشینی: فەرمانگەکانی باری شارستانی و دەستەکانی خانەنشینی لە عیراق و هەرێمی کوردستان، لەم ڕۆژەدا رووبەڕوی بەرزترین لۆدی کار دەبنەوە، چونکە بەشێکی زۆری فەرمانبەرانی شارستانی و سەربازی کە تەمەنیان گەیشتووەتە تەمەنی خانەنشین بوون، لە رۆژی 1ی7دا بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی گرێبەست و خزمەتە رەسمییەکانیان کۆتایی دێت.

سەرژمێری و پلاندانانی گەشەپێدان

 ئەم بەروارە کە ملیۆنان هاووڵاتی هەرێم و عیراقی تێیدا لەدایکبوون، تیشک دەخاتە سەر داتا وردەکانی پەرەپێدانی مرۆیی، چونکە ئاستی تەمەنی راستەقینەی کۆمەڵگە بە وردی ناپێورێت، هەرچەندە لە دوای ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی رابردووەوە بەهۆی گەشەکردنی کەرتی تەندروستی و ناچارکردنی تۆماری رەسمیی، ئەم کێشەیە بۆ نەوەکانی نوێ بنبڕ کراوە.

ڕەنگدانەوەی کۆمەڵایەتی و مرۆیی

لە زۆرێک لە خێزانەکانی هەرێمی کوردستان و عیراقدا، دەبینرێت کە دایک و باوک و چەند خوشک و برایەک پێکەوە لە یەک رۆژدا یادی لەدایکبوون دەکەنەوە، سەرەڕای جیاوازیی تەمەنیان، ئەمەش وایکردووە کە یەکەم رۆژی تەمموز ببێتە جۆرێک لە نوکتە و تەنزی کۆمەڵایەتی و ته‌نانه‌ت كەرەستەیەک بۆ بەرهەمهێنانی کاری کۆمیدی و کولتووری لە میدیای کوردیدا.

ئەمەش لەکاتێکدایە، رۆژی 1ی تەمموز وەک بەڵگەنامەیەکی زیندووی قۆناغێکی گرنگی گواستنەوەی دەوڵەت و کۆمەڵگە لە سیستمی نەریتییەوە بۆ سیستمی مۆدێرنی کارگێڕی دەمێنێتەوە، هەرچەندە نەوە نوێیەکانی ئێستای کوردستان بە سەعات و خولەکی وردەوە لەدایکبوونیان تۆمار دەکرێت، بەڵام "1ی 7" وەک گەورەترین مێژووی لەدایکبوونی هاوبەش لە یادەوەریی بەکۆمەڵی گەلانی ناوچەکەدا بە زیندوویی دەمێنێتەوە.

PUKMEDIA