هێرۆخان، شاژنی میدیای کوردی

PUKMEDIA

هەژار سدیق

هەژار سدیق

میدیاو کاری ڕۆژنامەگەری بەڕێگە دروستەکەی ،  بەشێکی گرنگی پێشکەوتنی کۆمەڵ و بەرەوپێشبردنی کایەکانی بازرگانی و پیشەشازیشە، لەهەمان کاتیشدا میدیا ، بەهەردوو دیوە باش و خراپەکەیدا، مرۆڤایەتی ئاراستە دەکات.

لەجەنگی دووەمی جیهانیدا 1939_1945 ئەمریکا لەبەر  ناڕازیبوونی هاوڵاتیەکانی خۆی لەم جەنگەدا بێلایەن بوو .

بەڵام پێویست بوو ئەمریکا بجێتە ناو جەنگ لەپێناو بەهاناوەچوونی ئەوروپیەکان و پاراستنی شارستانیەتیەکەیان و ڕێگەگرتن لەفراوانخوازی نازیەکان .

حکومەتی ئەمریکا کۆمیتەیەکی میدیای ئاراستەکراوی دامەزراند ، دوای شەش مانگ بەهۆی کاریگەری کۆمیتە تایبەتەکەی میدیا، خەڵکی ئەمریکا هاتنە سەر شەقامەکان و داوایان لەحکومەتەکەیان کرد بەشداری جەنگەکە بکات بۆ ڕزگارکردنی خەڵکی ئەوروپا لەم جەنگە مەترسیدارە .

بۆیە بەپاڵپشتی و یەکدەنگی هاوڵاتیەکانی لە15ی دیسێمبەری 1941 ئەمریکا بەفەرمی چووە ناو جەنگەکەو کۆتایی بەفراوانخوازی نازیەت هێناو ئەمریکاشی لەوڵاتێکی کەم بایەخەوە کردە ، گەورەترین هێزی سیاسی و سەربازی و ئابوری جیهان .

بگومان میدیای ئەمریکا ڕۆڵێکی گرنگ و کاریگەری هەبووە و  شان بەشانی هێزە چەکدارەکانیان ،  وڵاتەکەی خۆیان  بکەن بەم هێزە کاریگەرەی دونیاو ببێتە فریاڕەسی ئەوروپیەکان و  پاراستنی شارستانیەتەکەشیان .

لەساڵی 1997یش دوای داخستنی بەشی عەرەبی BBC  میری قەتەر داوای لە کارمەندانی پێشووی ئەم کەناڵە کرد ، کەناڵێك دابمەزرێنن بەناوی  جەزیرە .

 لەدەسپێکی کۆبونەوەیەکەشیدا میری قەتەر پێی گوتن  بڕی یەك ملیۆن دۆلاریان دەخاتە بەردەست بۆ دامەزراندنی کەناڵەکە ، بەڵام لەساڵی داهاتوودا پێویستە وەبەرهێنان لەم ملیۆن دۆلارە بکەن و بیکەن ملیۆنێك و دووسەدو پەنجا هەزار دۆلار ،  ئەگەر داواکەی منتان جێبەجێکرد، ئەوا لەگەڵتان بەردەوام دەبم .

لەساڵێکی تەمەنی کەناڵی جەزیرەدا ،  لەبەر کاریگەری و نەبوونی ڕکابەر لەجیهانی عەرەبی و زۆری ڕیکلامەکانیان سەرمایەکەیان کرد ، بەدوو قات.

بەگرنگ زانینی ڕۆڵی میدیا ، سەیرکردنی وەکو پیشەسازیەکی نوێ ، لای میری قەتەریش، ئەم وڵاتە بچکۆلەیەی کرد بەوڵاتێکی کاریگەری ناوچەکە ،  لەڕێگەی تاکە کەناڵێکی تەلەڤزیۆنیەوە .

بەدرێژایی 122 ساڵی تەمەنی میدیای کوردی ،  ئەوەی هێرۆخان لەشاخ لەڕێگەی وێنەگرتنی زیاتر لەپەنجا سەعاتی ڤیدیۆیی و دوای ڕاپەڕینیش ، لەڕێگەی کەناڵی کوردسات نیشانی خەڵکیدا، هەم لەبواری منداڵان و بەرنامە ڕەخنەییەکانی و نیشاندانی  درامای گەردەلولی هونەرمەند جەلیل زەنگەنە و دەرخستنی توانای گەنجانی هەر چوار پارچەی کورستان لەڕێگەی کوردئایدڵ  ، بێوێنەو جێگەی بایەخی زۆرن . بەگشتی ئەوەی میدیای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەماوەی 32 ساڵی دوای ڕاپەڕیندا بەخشیویەتی ،  بەسەد ساڵی دیکەش میدیاکانی دیکەی کوردستان پێیان ناکرێت ، لەداهێنانی زمانێکی ڕەوانی میدیایی و پاراستنی زمان و ئەدەبی کوردی و هەروەها خێزانەکانی کوردەواریش  تووشی شۆك نابن کەسەیری میدیاکانی یەکێتیی بکەن ، چونکە ڕێزی بینەرەکانیان دەگرن و  سنوری دابونەریتی جوانی کوردەواری نابەزێنن .

ئێستا زۆرینەی کەناڵە میدیاییەکان ،  سەر بە حزبن ، حزبیش بریتیە لەپارەو هێزو نفوز، ئەگەر لەکاتی خۆی پارەو هێزەکەی بەکار نەهێنا ،  بێگومان ووردە ووردە نفوزەکەشی لەدەست دەدات و پاشانیش پارەو هێزەکەشی دەپوکێتەوە .

ئێستا هەندێ حیزبی خاوەن میدیای ، پارەو هێزەکەی لەمیدیایەکی جنێو فرۆش و تۆمەت بەخشینەوە سەرف دەکات ، تەنانەت ڕیکلامی خواردنەکانیشیان بریتیە لەسیناریۆی ڕفاندن و شکاندنی قاسەی پارەو پەلاماردان ، ئەم جۆرە بەناو میدیایانە ، دژی گیانی خۆشویستنی نیشتمان و ڕێزنەگرتنی بەرامبەر  ئاڕاستە دەکات و  هەروەها زمان و کلتوری کوردیشیان وێرانکردووە .
.
PUKMEDIA